Γενική επισκόπηση

Πέραν των βασικών αλλαγών που επηρεάζουν τα φυσικά πρόσωπα, η φορολογική μεταρρύθμιση εισάγει επίσης μια σειρά από τεχνικές τροποποιήσεις στον περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμο που επηρεάζουν:

• την εφαρμογή των αντικαταχρηστικών διατάξεων

• τους κανόνες φορολογικής κατοικίας

• τη φορολογική μεταχείριση ορισμένων εισοδημάτων

• διάφορες φορολογικές εκπτώσεις για φυσικά πρόσωπα.

Οι τροποποιήσεις αυτές αποσκοπούν τόσο στην ενίσχυση των μηχανισμών κατά της φοροαποφυγής όσο και στην παροχή πρόσθετων φορολογικών κινήτρων για νοικοκυριά και κοινωνικές δαπάνες.

Γενικός αντικαταχρηστικός κανόνας (GAAR)

Ο Γενικός Αντικαταχρηστικός Κανόνας (General Anti-Abuse Rule – GAAR) του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου τροποποιήθηκε ώστε να εφαρμόζεται ρητά και σε συναλλαγές που αφορούν φυσικά πρόσωπα.

Ο κανόνας αυτός είχε εισαχθεί στο κυπριακό δίκαιο στο πλαίσιο της εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Οδηγίας κατά της Φοροαποφυγής (ATAD) και αρχικά στόχευε κυρίως σε εταιρικές δομές και συναλλαγές.

Με την τροποποίηση αυτή, ο GAAR μπορεί πλέον να εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε συναλλαγή ή διευθέτηση που δημιουργεί φορολογικό αποτέλεσμα, ανεξάρτητα από το αν το σχετικό εισόδημα προκύπτει:

• σε εταιρεία, ή

• σε φυσικό πρόσωπο.

Η αλλαγή αυτή ενισχύει τη δυνατότητα των φορολογικών αρχών να αντιμετωπίζουν τεχνητές ή καταχρηστικές δομές που αποσκοπούν σε φορολογικό πλεονέκτημα.

Συντάξεις για υπηρεσίες στο εξωτερικό

Το όριο εισοδήματος για την επιλογή φορολόγησης συντάξεων που προκύπτουν από υπηρεσίες που παρασχέθηκαν στο εξωτερικό με συντελεστή 5% αυξάνεται.

Το ποσό της ετήσιας σύνταξης πάνω από το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί η φορολογία 5% αυξάνεται από:

€3.420 σε €5.000.

Εισόδημα από ακύρωση ή πρόωρη λήξη συμβολαίων

Εισόδημα που λαμβάνεται από φυσικό πρόσωπο λόγω:

• παραβίασης σύμβασης

• ακύρωσης σύμβασης

• πρόωρης λήξης σύμβασης

φορολογείται όταν το εισόδημα που θα προέκυπτε από τη σύμβαση θα ήταν κανονικά φορολογητέο.

Η διάταξη αυτή διασφαλίζει ότι τέτοια ποσά δεν αποφεύγουν τη φορολόγηση λόγω της πρόωρης διακοπής της σύμβασης.

Εξαργύρωση μεριδίων σε συλλογικά επενδυτικά σχέδια

Κέρδη φυσικών προσώπων από την εξαργύρωση μεριδίων ή μετοχών σε συλλογικά επενδυτικά σχέδια που έχουν συσταθεί με τη μορφή εταιρείας θα θεωρούνται εισόδημα από μερίσματα.

Το στοιχείο του κέρδους υπολογίζεται αφού αφαιρεθεί οποιοσδήποτε φόρος κεφαλαιουχικών κερδών που καταβλήθηκε για ακίνητη περιουσία.

Η εξαργύρωση αυτή δεν θεωρείται διάθεση τίτλου, συνεπώς δεν εφαρμόζεται η απαλλαγή από τη διάθεση τίτλων.

Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται από 1 Ιανουαρίου 2026.

Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταβατικής εφαρμογής της μεταρρύθμισης, η πρακτική επίδραση της ρύθμισης αναμένεται να επηρεάσει κυρίως εξαργυρώσεις που θα πραγματοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2031 και μετά.

Στις περιπτώσεις όπου ο επενδυτής είναι φορολογικός κάτοικος και κάτοικος (domiciled) Κύπρου, το στοιχείο κέρδους από την εξαργύρωση υπόκειται σε Έκτακτη Εισφορά για την Άμυνα επί μερισμάτων με συντελεστή 5%.

Για φορολογικούς κατοίκους Κύπρου που είναι μη κάτοικοι για σκοπούς κατοικίας (non-dom), καθώς και για μη κατοίκους επενδυτές, το εισόδημα από μερίσματα εξακολουθεί να απαλλάσσεται από την Έκτακτη Εισφορά για την Άμυνα.

Φορολογικές εκπτώσεις για φυσικά πρόσωπα

Η μεταρρύθμιση εισάγει επίσης νέες ή επεκτείνει υφιστάμενες φορολογικές εκπτώσεις για φυσικά πρόσωπα.

Έξοδα κατοικίας

Παρέχονται φορολογικές εκπτώσεις για:

• τόκους στεγαστικού δανείου, ή

• έξοδα ενοικίου

που σχετίζονται με κύρια κατοικία.

Ασφάλιστρα ανικανότητας

Οι εκπτώσεις επεκτείνονται ώστε να καλύπτουν και ασφάλιστρα που αφορούν μόνιμη ή μερική ανικανότητα.

Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικίας και ηλεκτρικά οχήματα

Παρέχονται φορολογικές εκπτώσεις για κεφαλαιουχικές δαπάνες που σχετίζονται με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης κύριας κατοικίας καθώς και για ηλεκτρικά οχήματα.

Οι διατάξεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο της πολιτικής για την πράσινη μετάβαση.

Ασφάλιση κατοικίας έναντι φυσικών καταστροφών

Παραχωρείται έκπτωση μέχρι €500 για ασφάλιστρα που καταβάλλονται για ασφάλιση κατοικίας έναντι κινδύνων φυσικών καταστροφών.

Δωρεές σε πολιτιστικά ιδρύματα

Παραχωρείται έκπτωση μέχρι €50.000 για δωρεές ή συνεισφορές σε εγκεκριμένα πολιτιστικά ιδρύματα.

Σχόλιο

Οι αλλαγές αυτές συνδυάζουν μέτρα ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης με στοχευμένα φορολογικά κίνητρα για φυσικά πρόσωπα.

Η επέκταση του GAAR ενισχύει την ικανότητα των φορολογικών αρχών να αντιμετωπίζουν καταχρηστικές διευθετήσεις, ενώ οι νέες εκπτώσεις που αφορούν κατοικία, ασφάλιση και πράσινες επενδύσεις αντανακλούν την προσπάθεια στήριξης των νοικοκυριών και της βιώσιμης ανάπτυξης.