Γενική επισκόπηση

Πέραν των βασικών αλλαγών που εισάγει η φορολογική μεταρρύθμιση, υιοθετείται επίσης ένα σύνολο τεχνικών τροποποιήσεων στον περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμο που επηρεάζουν το φορολογικό καθεστώς των εταιρειών.

Οι τροποποιήσεις αυτές αφορούν κυρίως:

• εκπιπτόμενες δαπάνες

• κεφαλαιουχικές εκπτώσεις

• φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις

• κανόνες ενδοομιλικών συναλλαγών

• τη φορολογική μεταχείριση ορισμένων εισοδημάτων.

Παρότι πολλές από τις αλλαγές έχουν τεχνικό χαρακτήρα, συμβάλλουν στην ενίσχυση της σαφήνειας και της συνοχής του κυπριακού φορολογικού πλαισίου.

Εκπιπτόμενες δαπάνες και φορολογικά κίνητρα

Έξοδα εισαγωγής σε χρηματιστήριο

Παραχωρείται φορολογική έκπτωση μέχρι €300.000 για δαπάνες που σχετίζονται με την πρώτη εισαγωγή μετοχών εταιρείας σε αναγνωρισμένο χρηματιστήριο.

Η έκπτωση παραχωρείται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/2831 περί ενισχύσεων ήσσονος σημασίας και μπορεί να μεταφερθεί για έκπτωση στα επόμενα δύο φορολογικά έτη, νοουμένου ότι δεν δημιουργείται φορολογική ζημιά.

Δωρεές σε πολιτιστικά ιδρύματα

Παραχωρείται έκπτωση μέχρι €50.000 για δωρεές ή συνεισφορές σε πολιτιστικά ιδρύματα που εγκρίνονται από τον Υφυπουργό Πολιτισμού.

Η έκπτωση παραχωρείται μόνο στο βαθμό που δεν δημιουργεί φορολογική ζημιά.

Έξοδα επιχειρηματικής ψυχαγωγίας

Το ανώτατο ποσό εκπιπτόμενων εξόδων επιχειρηματικής ψυχαγωγίας αυξάνεται από €17.086 σε €30.000, διατηρώντας ταυτόχρονα το όριο του 1% του ακαθάριστου εισοδήματος της επιχείρησης.

Μισθοί και εισφορές

Δεν παραχωρείται έκπτωση για μισθούς ή ημερομίσθια εάν δεν έχουν καταβληθεί οι σχετικές εισφορές στο Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ).

Εξαίρεση εφαρμόζεται όταν οι εισφορές τελούν υπό ρύθμιση με βάση απόφαση Δικαστηρίου.

Πληρωμές ενοικίων

Πληρωμές ενοικίου δεν θεωρούνται εκπιπτόμενες όταν πραγματοποιούνται κατά παράβαση του Άρθρου 48Α του περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμου, το οποίο απαιτεί όπως οι πληρωμές ενοικίου πραγματοποιούνται αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα.

Τόκοι για απόκτηση μετοχών

Δεν παραχωρείται έκπτωση για δαπάνη τόκων που σχετίζεται με την απόκτηση μετοχών εξολοκλήρου εξαρτημένης εταιρείας, όταν η εταιρεία αυτή:

• είναι φορολογικός κάτοικος μη συνεργάσιμης δικαιοδοσίας, ή

• έχει συσταθεί σε τέτοια δικαιοδοσία χωρίς να είναι φορολογικός κάτοικος άλλης συνεργάσιμης δικαιοδοσίας.

Χαριστικές πληρωμές προς υπαλλήλους

Δεν παραχωρείται έκπτωση για χαριστικές πληρωμές προς υπαλλήλους ή αξιωματούχους, όταν αυτές εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις του Άρθρου 5 του Νόμου.

Κεφαλαιουχικές εκπτώσεις και επενδύσεις

Άυλα περιουσιακά στοιχεία αόριστης ζωής

Η ωφέλιμη οικονομική ζωή άυλων περιουσιακών στοιχείων αόριστης διάρκειας για σκοπούς φορολογικής απόσβεσης καθορίζεται πλέον σε 20 έτη.

Περιουσιακά στοιχεία που εισφέρονται έναντι μετοχών

Όταν περιουσιακά στοιχεία εισφέρονται σε εταιρεία έναντι έκδοσης νέων μετοχών, η φορολογική αξία τους καθορίζεται με βάση την αγοραία αξία τους κατά την ημερομηνία εισαγωγής στην επιχείρηση.

Καμία έκπτωση δεν παραχωρείται εάν η αγοραία αξία δεν τεκμηριώνεται ικανοποιητικά κατά την κρίση του Εφόρου Φορολογίας.

Βελτίωση ενεργειακής απόδοσης

Οι διατάξεις που παρέχουν κεφαλαιουχικές εκπτώσεις για επενδύσεις που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση κτιρίων και για ηλεκτρικά οχήματα επεκτείνονται μέχρι και το φορολογικό έτος 2030.

Αγροτικές επενδύσεις

Παραχωρείται αυξημένο ποσοστό έκπτωσης 25% για κεφαλαιουχικές δαπάνες που σχετίζονται με μηχανήματα και εγκαταστάσεις για αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή, εξαιρουμένων των εγκαταστάσεων άρδευσης.

Έρευνα και ανάπτυξη

Η επιπρόσθετη έκπτωση 20% για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης (R&D) επεκτείνεται μέχρι το 2030.

Η έκπτωση δεν παραχωρείται για το ίδιο άυλο περιουσιακό στοιχείο όταν έχουν εφαρμοστεί οι διατάξεις του IP Box καθεστώτος (nexus approach).

Ταμεία προνοίας και συνταξιοδοτικά συμβόλαια

Εισόδημα που προκύπτει από:

• συνεισφορές σε εγκεκριμένο ταμείο προνοίας στην Κύπρο ή στην ΕΕ, ή

• πληρωμές βάσει εγκεκριμένου ασφαλιστηρίου συμβολαίου που παρέχει συνταξιοδοτικά ωφελήματα

θεωρείται απαλλασσόμενο εισόδημα για σκοπούς του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου.

Νοητή έκπτωση για ΑΤΑ

Παραχωρείται νοητή έκπτωση ίση με το διπλάσιο της πρόσθετης ΑΤΑ σε σχέση με το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τη Μόνιμη Συμφωνία ΑΤΑ.

Συγκρότημα εταιρειών

Διευκρινίζεται ότι πριν από τη διεκδίκηση ομαδικής ανακούφισης (group relief), η εταιρεία πρέπει πρώτα να συμψηφίσει τα κέρδη της με δικές της ζημιές προηγούμενων ετών.

Συνδεδεμένα πρόσωπα

Διευκρινίζονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας διευθυντής θεωρείται συνδεδεμένο πρόσωπο για σκοπούς εφαρμογής του Άρθρου 33 (αρχή των ίσων αποστάσεων).

Φορολόγηση κατά την έξοδο

Καθορίζεται η φορολογική αξία περιουσιακών στοιχείων που εισέρχονται στο κυπριακό φορολογικό σύστημα, όπως σε περιπτώσεις:

• μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων στην Κύπρο

• μεταφοράς φορολογικής κατοικίας εταιρείας

• δημιουργίας μόνιμης εγκατάστασης στην Κύπρο.

Ασφαλιστικές εταιρείες

Καταργείται ο ειδικός τρόπος φορολόγησης των ασφαλιστικών επιχειρήσεων κλάδου ζωής, ο οποίος προέβλεπε ελάχιστο φόρο επί των ασφαλίστρων.

Μόνιμες εγκαταστάσεις σε μη συνεργάσιμες δικαιοδοσίες

Η απαλλαγή κερδών μόνιμης εγκατάστασης στο εξωτερικό δεν εφαρμόζεται όταν η μόνιμη εγκατάσταση βρίσκεται σε δικαιοδοσία που περιλαμβάνεται στον κατάλογο μη συνεργάσιμων χωρών της ΕΕ.

Φορολογικές πιστώσεις και Παγκόσμιος Ελάχιστος Φόρος

Ο Νόμος διευκρινίζει ότι δεν παρέχεται πίστωση φόρου για τον συμπληρωματικό φόρο (top-up tax) που επιβάλλεται εκτός της Δημοκρατίας στο πλαίσιο των κανόνων Income Inclusion Rule (IIR) ή Undertaxed Profits Rule (UTPR) του συστήματος Παγκόσμιου Ελάχιστου Φόρου (Pillar Two).

Η σχετική νομοθεσία προβλέπει ξεχωριστό μηχανισμό εξάλειψης της διπλής φορολογίας.

Η διάταξη αυτή αφορά κυρίως πολυεθνικούς ομίλους με ενοποιημένα έσοδα άνω των €750 εκατομμυρίων.

Παράδειγμα

Μια κυπριακή θυγατρική εταιρεία έχει κέρδη €1.000.000 και πληρώνει στην Κύπρο εταιρικό φόρο 15% (€150.000).

Εάν λόγω φορολογικών κινήτρων ο πραγματικός συντελεστής φορολόγησης μειωθεί π.χ. σε 12% (€120.000), τότε ο ελάχιστος φόρος 15% οδηγεί σε συμπληρωματικό φόρο €30.000.

Ο φόρος αυτός μπορεί να επιβληθεί από τη χώρα της μητρικής εταιρείας με βάση τον κανόνα IIR.

Η νομοθεσία διευκρινίζει ότι το ποσό αυτό δεν μπορεί να συμψηφιστεί με τον κυπριακό φόρο εισοδήματος.

Συλλογικά επενδυτικά σχέδια

Κέρδος που προκύπτει από την εξαργύρωση μεριδίων ή μετοχών σε συλλογικό επενδυτικό σχέδιο που έχει συσταθεί με τη μορφή εταιρείας θεωρείται μέρισμα, αφού αφαιρεθεί οποιοδήποτε ποσό φόρου κεφαλαιουχικών κερδών που έχει ήδη καταβληθεί.

Η εξαργύρωση αυτή δεν θεωρείται διάθεση τίτλου, συνεπώς δεν εφαρμόζεται η απαλλαγή από τη διάθεση τίτλων.

Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Επομένως, όταν ο επενδυτής είναι φυσικό πρόσωπο φορολογικός κάτοικος και κάτοικος (domiciled) Κύπρου, το στοιχείο κέρδους που προκύπτει από την εξαργύρωση υπόκειται σε Έκτακτη Εισφορά για την Άμυνα επί μερισμάτων με συντελεστή 5%. Ωστόσο, στο πλαίσιο του μεταβατικού καθεστώτος που συνοδεύει τη μεταρρύθμιση, η πρακτική εφαρμογή του κανόνα αυτού αναμένεται να επηρεάσει κυρίως εξαργυρώσεις που θα πραγματοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 2031 και μετά, παρέχοντας μεταβατική περίοδο για υφιστάμενες επενδυτικές δομές.

Για φορολογικούς κατοίκους Κύπρου που είναι μη κάτοικοι για σκοπούς κατοικίας (non-domiciled), καθώς και για μη κατοίκους επενδυτές, το εισόδημα από μερίσματα παραμένει απαλλασσόμενο από την Έκτακτη Εισφορά για την Άμυνα.

Γενικός κανόνας φορολογικών εκπτώσεων

Με το νέο Άρθρο 45Α διευκρινίζεται ότι οποιεσδήποτε απαλλαγές ή εκπτώσεις που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του φορολογητέου εισοδήματος παραχωρούνται μόνο βάσει των διατάξεων του περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου.

Εξαίρεση προβλέπεται για απαλλαγές ή εκπτώσεις που παρέχονταν ήδη βάσει άλλων νόμων που ίσχυαν την 1η Ιανουαρίου 2026, οι οποίες συνεχίζουν να εφαρμόζονται μέχρι την τροποποίηση ή κατάργηση των σχετικών διατάξεων.

Η διάταξη αυτή στοχεύει στη διασφάλιση ότι το πλαίσιο φορολογικών εκπτώσεων συγκεντρώνεται και ρυθμίζεται κεντρικά από τη φορολογική νομοθεσία.